Budizm ve kuantum teorisi.

İnsanlığın bilgi dünyasında, bilim ve felsefe arasındaki sınırlar giderek daha geçirgen hale gelmekte ve görünüşte birbirinden uzak dünyalar arasında beklenmedik diyaloglara yol açmaktadır. Bu kitapta, özellikle Budizm'e odaklanarak Doğu felsefeleri ile kuantum fiziğindeki modern keşifler arasındaki büyüleyici kesişimi keşfetmeyi amaçlıyoruz. Amaç açıktır: Budizm gibi geleneklerin binlerce yıllık içgörülerinin kuantum teorilerine nasıl yeni bir ışık tutabileceğini ve gerçekliğin doğası, algı ve varoluşun kendisi hakkında derin soruları nasıl gündeme getirebileceğini özetlemek.

Bu kitap Budizm, Hinduizm ve Taoizm'e odaklanan bir üçlemenin ilkidir. Ele alınan konular, bu düşünce sistemleri ile kuantum fiziğinin temel ilkeleri arasındaki benzerlikleri vurgulamaktadır. Benzerlikler çarpıcıdır.

Budizm'de süreksizlik kavramı merkezi bir öneme sahiptir. Var olan her şey sürekli değişir, hiçbir şey durağan değildir. Benzer şekilde, kuantum fiziği de bize atom altı düzeyde parçacıkların belirli durumlarda değil, daha ziyade olasılıksal durumlarda var olduğunu öğretir. Örneğin, ünlü dalga-parçacık ikiliği parçacıkların da dalga gibi davranabileceğini öne sürerek geleneksel fiziksel madde anlayışımıza meydan okur.

Karşılıklı bağımlılık ilkesi, her bir olgunun diğerleriyle nasıl bağlantılı olduğunu vurgular. Kuantum fiziğinde, kuantum dolanıklık olgusu parçacıklar arasındaki bu tür bir ilişki ağını göstermektedir. İki parçacık birbirine dolandığında, birinin durumundaki bir değişiklik, uzak mesafelerde bile diğerini anında etkileyerek uzay-zaman engellerini aşan bir bağ önerir.

Önemli bir bölüm ego yanılsamasına (Anatta) ayrılmıştır: Budizm ayrı bir benlik duygusunun bir yanılsama olduğunu öğretir. Kuantum fiziğinde, gerçeklik algımız da aynı şekilde yanıltıcıdır. Pek çok bilimsel keşif, gözlemimizin gözlemlenen gerçekliği değiştirdiğini ortaya koymaktadır. Örneğin ünlü çift yarık deneyimi, kuantum parçacıklarının sadece gözlemlenmesinin onların davranışlarını nasıl değiştirdiğini gösterir.

Meditasyon ve farkındalıkla ilgili olarak, Budist meditasyon uygulamalarının, uygulayıcıların şeylerin görünüşünün ötesine geçen yolları takip etmelerine olanak tanıyan, gerçekliğe dair düşünceli bir görüşü teşvik ettiği bilinmektedir. Fizikçi David Bohm gibi çağdaş bilim insanları, 'gerçeklik' olarak gördüğümüz şeyin, meditasyon yoluyla elde edilen bilinç durumlarına benzer daha derin bir düzenin yalnızca yüzeysel bir görüntüsü olabileceğini öne sürmüşlerdir.

Bu yakınlıkları göstermek için fizikçi Niels Bohr ile Budist filozof Daisetsu Teitarō Suzuki arasındaki diyaloğu aktarmak faydalı olacaktır. Kuantum fiziğinin babalarından biri olarak kabul edilen Bohr, Doğu kavramlarında şaşırtıcı bir rezonans bulmuştur. Ünlü sözlerinden birinde şöyle demiştir:

"Fizik gerçekliğin bir tanımı değil, düşüncelerimizin bir inşasıdır."

Bu, Budistlerin algıyı zihnimizin bir yansıması olarak gören görüşünü anımsatmaktadır.

Bir diğer önemli tanıklık da 'Fiziğin Taosu' adlı kitabında modern fizik ile Budizm ve Taoizm gibi Doğu felsefeleri arasındaki benzerlikleri araştıran fizikçi Fritjof Capra'dan gelmektedir. Capra, kuantum gerçekliğinin maddenin katı nesneler topluluğu olarak değil, Budizm'in süreksizlik düşüncesiyle mükemmel bir uyum içinde olan bir enerji alanı olarak yorumlanmasına yol açtığını öne sürmektedir.

Bu ilk ciltte Budizm ve kuantum fiziği arasındaki derin ve dönüştürücü bağlantının izlerini sürdük. Bu ilişkileri keşfetmek yalnızca bilim anlayışımızı zenginleştirmekle kalmaz, aynı zamanda gerçekliği nasıl algıladığımız üzerine daha derin düşünmeye davet eder. Giderek karmaşıklaşan bir dünyada, Budist ilkeler evrendeki yerimize dair yeni bir vizyona dair hayati bir içgörü sunuyor: birbirine bağlılık, süreksizlik ve farkındalık alanı.

Gelecek ciltlerde bu yolda ilerlemeye devam edecek, diğer Doğu felsefe geleneklerinin karanlığına ve ışığına daha fazla dalarak kadim bilgelik ile modern keşifler arasındaki bu büyüleyici diyalogda yeni boyutlar keşfedeceğiz.